رفتن به محتوای اصلی

قندهای طبیعی و مصنوعی را بیشتر بشناسید

فرقی ندارد شما مبتلا به دیابت باشید یا نباشد، در هر حال آشنایی با انواع قندها و شیرین‌کننده‌ها یکی از اصول تغذیه سالم برای هر کسی است که بدنبال پیروی از یک سبک درست زندگی است. شیرین‌کننده‌های طبیعی و مصنوعی صرف نظر از نامشان همواره میزان مصرف و موارد استفاده آنها در رژیم روزانه حائز اهمیت بوده است. در هر حال هر دو آنها جزء دسته قندها به حساب می‌آیند و مصرف متعادل‌شان ضروری است. در این مقاله سعی می‌شود ضمن آشنایی شما با هر دو دسته، به مضرات و حد مجاز مصرف هر یک نیز اشاره داشته باشیم. اما توجه کنید که نکات ارایه شده به هیچ وجه جایگزین توصیه‌های پزشکی یا درمان نیست و به عنوان آموزش و اطلاع رسانی برای شماست.

قندهای مصنوعی فراتر از شیرینی قند معمولی
شیرین‌کننده‌ها یا قندهای مصنوعی جایگزین شکر در رژیم غذایی به حساب می‌آیند و به عنوان شیرین‌کننده‌های غیر مغذی نیز شناخته می‌شوند زیرا یا فاقد مواد مغذی هستند و یا به میزان کمی ارزش تغذیه‌ای دارند. این شیرین‌کننده‌ها به طور معمول پیش از مصرف عمومی مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) قرار می‌گیرند. متداولترین انواع این شیرین‌کننده‌ها که مصرف تجاری دارند به شرح زیر هستند:

1-آسپارتام؛ قند کم کالری
 یک جایگزین کم کالری شکر با شیرینی معادل 200 برابر قند معمولی که ترکیبی از دو اسید آمینه فنیل آلانین و اسید اسپارتیک است. این شیرین کننده عموما در ماست، دسرهای یخ زده، پودینگ‌ها، مخلوط دسرهای خشک، آدامس و نوشابه استفاده می‌شود. مصارف دارویی آن هم بیشتر در شربت‌های ضد سرفه و ویتامین‌ها است. توجه داشته باشید بدلیل حساسیت آسپارتام در برابر گرما، آنرا نمی‌توان بعنوان جایگزین شکر در پخت و پز استفاده کرد.
میزان مصرف مجاز روزانه آن 50 میلی گرم بازای هر کیلوگرم وزن بدن است. این میزان مجاز صرفا برای جلوگیری از خطرهای پیش بینی نشده شیرین‌کننده‌های مصنوعی است اما نگران نباشید زیرا بیش از 100 مطالعه انجام شده در خصوص آسپارتام مشکل خاصی را در مصرف آن گزارش نکرده و از سال 1981 مورد تایید FDA بوده است. در این میان افرادی که دچار بیماری فنیل کتونوری (یک نقص متابولیک مادرزادی) هستند نباید آسپارتام را مصرف کنند چون بدن آنها قادر به متابولیسم فنیل آلانین موجود در این شیرین‌کننده نیست.

2-آسه سولفام پتاسیم؛ شیرین کننده رژیمی
شیرین‌کننده‌ای که بیشتر در نوشابه‌های رژیمی، آب نبات و دسرها استفاده می‌شود. بعضی از محصولات بهداشت دهان و دندان مثل خمیر داندان‌ها و دهانشویه‌ها هم این شیرین‌کننده‌ را بکار می‌برند. حداکثر مصرف مجاز آن 15 میلی گرم بازای هر کیلوگرم وزن بدن است. آسه سولفام پتاسیم که شیرینی 200 برابر قند معمولی دارد از سال 1988 توسط سازمان غذا و داروی آمریکا مورد تایید بوده است و بیش از 90 مطالعه ایمنی و بی خطر بودن آن را تایید کرده‌اند.  

3-ساخارین، ریش سفید قندهای مصنوعی
این قند مصنوعی اولین بار در سال 1879  میلادی کشف شد و از این بابت قدیمی‌ترین نوع شیرین‌کننده مصنوعی به حساب می‌آید. 200 تا 700 برابر شیرین‌تر از قند معمولی است و در بسیاری از مواد غذایی از جمله آدامس، کمپوت‌ها، محصولات پخته شده، نوشابه‌ها و برخی داروها و ویتامین‌ها استفاده می‌شود. ساخارین فاقد کالری و بدون خطر است و میزان مصرف توصیه شده آن 15 میلی گرم بازای هر کیلوگرم وزن بدن می‌باشد.

4- سوکرالوز؛ معروفِ شیرین
یکی از معروفترین و پر مصرف ترین قندهای مصنوعی بدون کالری که شیرینی معادل 600 برابر قند معمولی دارد. در انواع مختلفی از غذاها و نوشیدنی‌های فرآوری شده مانند نوشابه‌ها، آب میوه، سس، شربت‌ها، دسر و کمپوت استفاده می‌شود. از سال 1988 میلادی بعنوان یک قند و شیرین‌کننده مصنوعی مطرح بوده و بیش از 110 مطالعه نیز بی خطر بودن آنرا تایید کرده‌اند. میزان مصرف توصیه شده آن حداکثر 5 میلی‌گرم بازا ی هر کیلوگرم وزن بدن است.

5-استویا؛ شیرین‌کننده گیاهی
یک قند و شیرین کننده گیاهی بدون کالری که 200 تا 400 برابر قند معمولی شیرینی دارد. مورد استفاده آن در انواع غذاها و نوشیدنی‌های فرآوری شده مثل آدامس‌ها، محصولات پخته شده، آب نبات و ماست است. در مورد این قند نیز فاکتورهای خطرزای سلامتی گزارش نشده و میزان مصرف توصیه شده آن حداکثر 4 میلی گرم بازای هر کیلوگرم وزن بدن می‌باشد.

6-قندهای الکلی، بلاتکلیفان بین قند و الکل!
این قندها بر خلاف نامشان نه قند هستند نه الکل. بلکه جزء کربوهیدرات‌هایی به شمار می‌آیند که بخاطر ساختار مشابه قند و الکل به این نام خوانده می‌شوند؛ نام دیگر آنها “پلی اُل” نیز می‌باشد. مورد مصرف قندهای الکلی در آب نبات‌ها، بستنی، آدامس، پودینگ‌ها و برخی محصولات پخته شده همچنین خمیر دندان و دهانشویه است. از مشهورترین آنها می‌توان موارد زیر را نام برد:
ارتیرتیول: دارای 0/2 کالری بازای هر گرم که معادل 60 تا 80 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
ایزومالت: دارای 2 کالری بازای هر گرم که معادل 45 تا 65 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
لاکتیول: دارای 2 کالری بازای هر گرم که معادل 30 تا 40 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
مالتیتول: دارای 2/1 کالری بازای هر گرم که معادل 90 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
مانیتول: دارای 1/6 کالری بازای هر گرم که معادل 50 تا 70 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
سوربیتول: دارای 2/6 کالری بازای هر گرم که معادل 50 تا 70 درصد قند معمولی شیرینی دارد.
زایلیتول: دارای 2/4 کالری بازای هر گرم که شیرینی تقریبا معادل قند معمولی دارد.

قندهای طبیعی؛ مفید در صورت مصرف متعادل
این قندها بیشتر کالری مشابهی با شکر دارند و ضروری است که بویژه افراد مبتلا به دیابت آنها را در حد اعتدال مصرف کنند. قندهای طبیعی دارای ارزش غذایی مناسبی هستند و استفاده از آنها بر قندهای مصنوعی دارای اولویت است. از متداول‌ترین انواع این قندها به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:
عسل طبیعی: فرآورده زنبور عسل که حاوی آنتی اکسیدان است. بر خلاف عسل کارخانه‌ای غیر پاستوریزه است و مواد مغذی مناسبی دارد.
شربت افرا: از شیره درخت افرا بدست می‌آید و پس از جوشاندن به شیره غلیظ تبدیل می‌شود. هر چه این شربت تیره‌تر باشد، طعم افرا قوی‌تر خواهد بود. این شربت حاوی 24 آنتی اکسیدان مختلف است.
خرما: میوه‌ای که بیشتر کالری آن از کربوهیدرات تامین می‌شود و حاوی فیبر، آنتی اکسیدان و مواد معدنی ضروری است.
قند نارگیل: از شیره نارگیل بدست می‌آید. حاوی فیبر و مواد مغذی است اما فروکتوز آن بالاست و باید در حد تعادل مصرف شود.
ملاس: از نیشکر آسیاب شده بدست می‌آید. در فرایند تولید آن را تا 3 بار می‌جوشانند تا به ملاس غلیظ و تیره تبدیل شود. یک قاشق غذاخوری آن حاوی 300 میلی گرم پتاسیم است.
شربت آگاوه: شربتی که از گیاهی به همین نام استخراج می‌شود. گیاهی فیبر مانند که بعد از کندن پوست قابل خوردن است. حاوی مقادیر بالای منیزیم و کلسیم که استفاده از آن برای بیماران دیابتی مفید می‌باشد.

هر چیزی طبیعی‌ش خوبه
همیشه گفته‌اند و شنیده‌ایم طبیعی باشید، با طبیعت باشید؛ سلامت زندگی کنید. مسلما سبک زندگی سالم مثل آنچه در رژیم گیاهخواری می‌بینیم پیرو استفاده حداکثری از مواد طبیعی است. درست است که قندهای مصنوعی مورد استفاده در برخی مواد غذایی قابل جدا کردن نیستند و ممکن است مجبور به استفاده از آنها باشیم؛ اما در هر حال در مواردی که انتخاب با ماست، انتخاب طبیعت و استفاده از قندهای طبیعی در اولویت است. بخصوص اینکه این قندها حاوی مواد مغذی بوده و کمتر فرآوری شده‌اند. البته در کنار توجه به این موضوع حتما باید به تعادل مصرف آنها نیز توجه کنیم تا گرفتار بیماری‌های جانبی ناشی از مصرف بیش از اندازه قندهای طبیعی نشویم. بله..هر چیزی طبیعی ش خوبه اما در حد متعادل!

برای این نوشته 0 نظر ثبت شده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.