skip to Main Content

شیر سویا یا شیر گاو؛ مساله این است!

شیر سویا یکی از دوست داشتنی‌ترین انواع لبنیات گیاهی در رژیم گیاه خواری و وگان محسوب می‌شود. شیری که از چرخ کردن و صاف کردن لوبیای سویای خیس خورده تهیه می‌شود. هر چند از آنجا که شیر سویا از دانه این گیاه گرفته می‌شود و همچنان همان چالش‌ها و حرف و گمانه‌زنی‌ها در مورد اثرات جانبی آن در برخی افراد مطرح است با این حال در این مقاله سعی کردیم بدور از این حرف‌ها مقایسه‌ای با شیر گاو داشته باشیم. کسی چه می‌داند شاید این مقایسه برای آنها که رژیم گیاهخواری ندارند، گام اول برای پیروی از این سبک تغذیه‌ای باشد.

نگاهی سریع به تفاوت‌های شیر سویا و شیر گاو از لحاظ ارزش غذایی
در یک نگاه کلی هر دو شیر حاوی اسید آمینه‌های ضروری و ترکیب مغذی از چربی، کربوهیدرات، ویتامین و مواد معدنی  و ویتامین‌ها هستند. مقایسه‌ای از ارزش ترکیبات غذایی در این شیرها در جدول زیر آمده است:

عنوانشیر سویاشیر گاو
منشا اصلیگیاهیحیوانی
لاکتوزبدون لاکتوزلاکتوز دارد
مناسب برای رژیم گیاهخواریبلهبله
مناسب برای رژیم وگانبلهخیر
انرژی54 کیلوکالری60 کیلوکالری
پروتئین3/27 گرم3/22 گرم
کربوهیدرات6/28 گرم5/26 گرم
چربی‌های اشباع نشده0/961 گرم0/195 گرم
چربی اشباع شده0/205 گرم1/865 گرم
کلسیم3 درصد نیاز روزانه11 درصد نیاز روزانه
منیزیم7 درصد نیاز روزانه3 درصد نیاز روزانه
ویتامین ب 14 درصد نیاز روزانه5 درصد نیاز روزانه
ویتامین ب 26 درصد نیاز روزانه15 درصد نیاز روزانه
پتاسیم3 درصد نیاز روزانه3 درصد نیاز روزانه
سدیم3 درصد نیاز روزانه3 درصد نیاز روزانه

پروتئین گیاهی بالاتر از پروتئین حیوانی
هر دو شیر، منبع خوبی از پروتئین، انواع اسید آمینه‌های ضروری برای بدن و مناسب برای سلامتی هستند اما بنظر می‌رسد پروتئین سویا بدلیل منشا گیاهی خود تاثیر محافظتی بر کاهش کلسترول بد خون و سلامت قلب دارد. اما پروتئین شیر گاو  یعنی کازئین به عنوان یک پروتئین موثر در عضله‌سازی به خصوص برای بدنسازان شناخته شده است. خوب این دور از ذهن نیست که اکثر ورزشکاران به همین دلیل شیر گاو را در رژیم غذایی خود جای می‌دهند زیرا استفاده از مواد غذایی لبنی حیوانی به تسریع چربی‌سوزی بیشتر کمک می‌کند.

برتری بلامنازع شیر سویا از نظر چربی خوب
در سوپر مارکت‌ها شما به دو نوع کم چرب و پر چرب هر کدام از این شیرها بر می‌خورید. اما چربی شیر سویا بیشتر از نوع اشباع نشده است و در نوع پر چرب، چربی اضافه شده آن نیز از نوع گیاهی و معمولا روغن کانولا یا آفتابگردان است. پس مشخص است که از این بابت، شیر سویا حتی نوع پر چربش از نظر سلامتی بالاتر از شیر گاو می‌باشد. مقایسه میزان چربی‌های اشباع نشده و چربی‌های اشباع شده در جدول نیز سند محکمی در این خصوص است.

لاکتوز صفر شیر سویا و نکته‌ای که نمی‌توان صرف نظر کرد
اما تفاوت اصلی شیر سویا و شیر گاو در نوع کربوهیدرات آنهاست. کربوهیدرات شیر گاو حاوی لاکتوز است که برای هضم نیاز به وجود آنزیم لاکتاز در بدن دارد. این موضوع باعث می‌شود که بسیاری از افراد که دچار کمبود این آنزیم هستند پس از خوردن شیر گاو دچار نفخ شکم و حتی در بعضی موارد اسهال شوند. معمولا افرادی که در رژیم تغذیه‌ای خودشان لبنیات غنی از لاکتوز دارند آنزیم لاکتاز بطور طبیعی در بدنشان وجود دارد اما آنهایی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند شیر سویا جایگزین مناسبی برایشان است.

 آیا همه افراد می‌توانند شیر سویا مصرف کنند ؟
برخی افراد و بخصوص کودکان و نوزادانی که مادران آنها از شیر سویا یا غذاهای مرتبط با سویا استفاده کرده‌اند، اختلال عدم تحمل و حساسیت نسبت به آن دیده شده است. اسهال، استفراغ در نوزادان و کودکان و در بزرگسالان هم سردرد، گیجی، تپش قلب و تنگی نفس موارد گزارش شده است. این مورد همراه با نکاتی که پیش از این نیز در خصوص سویا گفته شد، مصرف بیش از اندازه شیر سویا را در کلیه افراد با علامت سوال مواجه می‌کند.
از طرفی در بسیاری موارد به شیرهای سویای موجود در بازار طعم دهنده‌ها، رنگ‌ها و حتی شکر نیز اضافه می‌شود بنابراین بهتر است هنگام خرید شیر سویا دقت کنید تا انواع ساده و بدون طعم را تهیه نمایید تا رژیم غذایی سالمی داشته باشید.
آنچه روشن است در هر تغییر در رژیم غذایی روزانه بخصوص افرادی که تازه می‌خواهند به جمع گیاه‌خواران بپیوندند لازم است با در نظر گرفتن کلیه خوبی‌ها و اثرات جانبی یک ماده غذایی جدید نسبت به گنجاندن آن در برنامه غذایی خود اقدام کنند. این موضوعی است که صد البته با همراهی مشاوران تغذیه و متخصصان به راحتی قابل مشورت و حل شدن است.

ورود

0 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *